วารสารมหาวิทยาลัยศิลปากร (Silpakorn University Journal), Vol 36, No 3 (2559)

การประเมินผลกระทบของผู้มีส่วนได้ส่วยเสีย กรณีปัญหาน้ำมันดิบรั่วไหล จังหวัดระยอง

ภัทราวดี มากมี




Abstract


   งานวิจัยนี้เป็นงานวิจัยแบบผสานวิธี มีวัตถุประสงค์เพื่อ 1) ศึกษาและวิเคราะห์ผลกระทบต่อผู้มีส่วนได้ส่วนเสียและ 2) เพื่อติดตามประเมินผลกระทบต่อผู้มีส่วนได้ส่วนเสียที่อาศัยอยู่ในตำบลเพ อำเภอเมือง จังหวัดระยอง จำนวน 993 คน แยกเป็นเชิงคุณภาพจำนวน 40 คน ได้มาด้วยวิธีการเลือกแบบเจาะจง และเชิงปริมาณ จำนวน 953 คน ได้มาด้วยวิธีการสุ่มแบบแบ่งชั้นอย่างเป็นสัดส่วน เครื่องมือที่ใช้ในการวิจัยมี 3 ประเภทได้แก่ 1) แบบสอบถามความคิดเห็นของประชาชนหลังจากเกิดเหตุการณ์น้ำมันดิบรั่วไหลลงทะเลบริเวณอ่าวพร้าว เกาะเสม็ด จังหวัดระยอง 2) แบบสัมภาษณ์ผลกระทบต่อวิถีชีวิตจากเหตุการณ์น้ำมันรั่วที่เกาะเสม็ด จังหวัดระยอง และ 3) แบบวัดความรู้เกี่ยวกับสภาพแวดล้อม มลภาวะ ผลกระทบ และแนวทางป้องกันปัญหาที่เนื่องมาจากน้ำมันดิบรั่ว การวิเคราะห์ข้อมูล เชิงคุณภาพใช้วิธีสังเคราะห์เนื้อหา (content analysis) ส่วนเชิงปริมาณใช้สถิติแบบพรรณนา ได้แก่ จำนวน ร้อยละ ค่าเฉลี่ย และส่วนเบี่ยงเบนมาตรฐาน ผลการวิเคราะห์ข้อมูล ปรากฏดังนี้ 1) ผลกระทบต่อการทำประมง ภายหลังจากเหตุการณ์น้ำมันดิบรั่วไหลผลกระทบต่อการทำประมงของคนบนเกาะเสม็ดเริ่มลดน้อยลงตามระยะเวลา 2) ผลกระทบต่อการใช้ชีวิตของประชาชนหลัก ๆ คือ ด้านการทำมาหากินในการให้บริการและการค้าขายกับนักท่องเที่ยว เมื่อจำนวนนักท่องเที่ยวลดลงจึงส่งผลให้รายได้ลดลงและไม่เพียงต่อค่าใช้จ่ายในชีวิตประจำวัน 3) ผลกระทบต่อการประกอบธุรกิจเกี่ยวกับการท่องเที่ยวมาจากการที่มีจำนวนนักท่องเที่ยวลดลง โดยเฉพาะนักท่องเที่ยวชาวไทยที่ได้รู้ข่าวเรื่องน้ำมันดิบรั่วไหล ก็จะมีความกังวลในการมาเที่ยวเกาะเสม็ดหรือเลือกที่จะไปเที่ยวที่อื่นแทน สำหรับนักท่องเที่ยวชาวต่างชาติที่เป็นกลุ่มทัวร์ที่จองไว้ล่วงหน้า เมื่อเดินทางมาเกาะเสม็ดก็ใช้ชีวิต ท่องเที่ยวได้ตามปกติ 4) ความรู้เกี่ยวกับสถานการณ์น้ำมันดิบรั่วไหลและการปฏิบัติตัวที่เหมาะสม พบว่าประชาชนส่วนใหญ่ยังมีความรู้ไม่เพียงพอเกี่ยวกับน้ำมันดิบรั่วไหลและมีการปฏิบัติตัวที่เหมาะสมเพื่อรับมือกับสถานการณ์ที่เกิดขึ้น และ 5) การประเมินผลกระทบและพัฒนาแนวทางในการเพิ่มความรู้ให้กับประชาชนเนื่องจากการขาดการทำความเข้าใจ การขาดความร่วมมือของหน่วยงานผู้รับผิดชอบ และประชาชนบางส่วนมีความรู้สึกว่าขาดความเป็นธรรมในการได้รับการชดเชยความเสียหาย ในการเพิ่มความรู้ให้กับประชาชนผู้วิจัยได้ดำเนินการจัดทำ “คู่มือสำหรับประชาชน ความรู้และวิธีปฏิบัติตนเมื่อพบเหตุการณ์น้ำมันรั่วไหล” และ 6) การติดตาม ประเมินผล และเฝ้าระวัง ยังคงเน้นเรื่องสภาพจิตใจของประชาชนทั้งที่อาศัยอยู่บนเกาะเสม็ด ประชาชนผู้ประกอบธุรกิจและหน่วยงานที่เกี่ยวข้องควรร่วมมือกันศึกษาและวางนโยบายที่จะสามารถช่วยส่งเสริมให้เกิดการท่องเที่ยวอย่างยั่งยืนและเติบโตมากยิ่งขึ้น

คำสำคัญ: 1.การประเมินผลกระทบ. 2.น้ำมันดิบรั่วไหล. 3.การวิจัยแบบผสานวิธี.

Full Text: PDF