วารสารมหาวิทยาลัยศิลปากร (Silpakorn University Journal), Vol 36, No 1 (2559)

การวิเคราะห์บริบทและสภาพการเปลี่ยนแปลงของภาษาล้านนาในกลุ่ม 5 เชียง

พระครูวิมลศิล (เรืองฤทธิ์ แก้วเปียง),






Abstract


การศึกษาวิเคราะห์บริบทและสภาพการเปลี่ยนแปลงของภาษาล้านนาใน 5 เชียง มีวัตถุประสงค์เพื่อศึกษาประวัติศาสตร์และการแพร่กระจายของอักษรล้านนาในกลุ่ม 5 เชียง ศึกษาอักษรหรือภาษาล้านนาที่เชื่อมโยงความสัมพันธ์ทางสังคมและวัฒนธรรมในกลุ่ม 5 เชียง และวิเคราะห์บริบทและสภาพการเปลี่ยนแปลงของภาษาล้านนาในกลุ่ม 5 เชียง ใช้ประชากรและกลุ่มตัวอย่างได้แก่ผู้เชี่ยวชาญด้านภาษาล้านนามีจำนวน 15 คน และกลุ่มตัวอย่างคือผู้ที่ยังใช้ภาษาล้านนาในการเขียนและพูดในปัจจุบันมีจำนวน 15 คน รวมกลุ่มตัวอย่างทั้งสิ้น 30 รูป/คน เก็บรวบรวมข้อมูลโดยการลงพื้นที่จริง การสังเกต บันทึกเสียง สัมภาษณ์เชิงลึก ผู้เชี่ยวชาญและผู้ใช้ภาษาล้านนาและแบบสอบถาม
การวิเคราะห์ข้อมูลโดยใช้ความเรียงและจัดกลุ่ม แล้วนำมาสรุปและรายงานผล ตามกรอบวัตถุประสงค์การวิจัย ผลการศึกษาวิจัยพบว่า

การแพร่กระจายของของภาษาล้านนามีสาเหตุแห่งการแพร่กระจายไปสู่ดินแดนที่เป็นบริวารในปกครองใน 2 ลักษณะ คือ การอพยพผู้คนในช่วงการทำศึกสงคราม และอิทธิพลของการเผยแผ่พระพุทธศาสนา สำหรับความเชื่อมโยงความสัมพันธ์ทางสังคมและวัฒนธรรมในกลุ่ม 5 เชียงนั้นมีพระพุทธศาสนาเป็นตัวเชื่อมโยงความสัมพันธ์
ทางสังคมและวัฒนธรรมโดยใช้ภาษาล้านนาทั้งภาษาพูดและภาษาเขียนเป็นสื่อ
ในการสร้างความสัมพันธ์กันอย่างเด่นชัดใน 3 ประเด็น ได้แก่ (1) ความสัมพันธ์ทางด้านค่านิยมที่มีต่อสังคม วิถีชีวิต (2) ความสัมพันธ์ทางด้านวิถีปฏิบัติ ความเชื่อ วัฒนธรรม จารีต และประเพณี และ (3) ความสัมพันธ์ทางด้านศิลปะ และสถาปัตยกรรม ส่วนบริบทและสภาพการเปลี่ยนแปลงของภาษาล้านนาในกลุ่ม 5 เชียง ยังมีการใช้ภาษาล้านนา
ในชุมชนที่เหมือนกัน ด้านบริบทและสภาพการเปลี่ยนแปลงของภาษาล้านนาในปัจจุบันมีแนวโน้มว่าจะสูญหายถ้าไม่ช่วยกันฟื้นฟูอนุรักษ์และสืบสาน แนวทางในการจะฟื้นฟู อนุรักษ์และสืบสานในประเทศไทย มี 3 ประเด็น คือ การฟื้นฟูการเรียนการสอนในวัด ในสถานศึกษาทุกแห่งของภาคเหนือ การสร้างเครือข่ายการส่งเสริมสนับสนุนกับหน่วยงาน องค์กรทั้งภาครัฐและเอกชน

คำสำคัญ : บริบทภาษาล้านนา; สภาพของภาษาล้านนา; วัฒนธรรมล้านนา; การเปลี่ยนแปลงทางวัฒนธรรม; แพร่กระจาย; วิเคราะห์บริบท; ห้าเชียง

Full Text: PDF