วารสารมหาวิทยาลัยศิลปากร (Silpakorn University Journal), Vol 34, No 2 (2014)

กระบวนการค้นหาปัญหาในพื้นที่พิเศษเพื่อการพัฒนาสังคม : กรณีศึกษาปัญหาการค้ามนุษย์

พ.ต.ท.บันดาล บัวแดง, พัชรินทร์ สิรสุนทร, ทวีศักดิ์ ศิริพรไพบูลย์








Abstract


การศึกษากระบวนการค้นหาปัญหาในพื้นที่พิเศษครั้งนี้ มีวัตถุประสงค์เพื่อสืบค้นและวิเคราะห์กระบวนการค้นหาปัญหาในพื้นที่พิเศษ ซึ่งมีลักษณะเป็นสังคมปิดและเข้าถึงได้ยาก มีปัญหาเกิดขึ้นหลากหลายมิติ ซับซ้อนและผูกติดกับแนวนโยบายที่พ้นรัฐชาติ การศึกษาครั้งนี้ใช้ระเบียบวิธีวิจัยแบบผสมผสานระหว่างการวิจัยเอกสาร การวิจัยเชิงปริมาณด้วยการสำรวจจากหน่วยตัวอย่าง และการวิจัยเชิงคุณภาพด้วยวิธีการสัมภาษณ์เจาะลึก การสังเกตแบบมีส่วนร่วม และการสำรวจในพื้นที่จริงด้วยการทำแผนที่เดินดินทางสังคม ผลการศึกษา พบว่าวิธีการค้นหาปัญหาในพื้นที่พิเศษจำเป็นต้องใช้ระเบียบวิธีการศึกษาที่หลากหลาย โดยจำแนกตามวิธีการและระเบียบวิธีที่ต่างกันดังนี้ 1) การวิจัยเอกสาร พบว่าข้อมูลทุติยภูมิจากภาครัฐไม่ได้สะท้อนปัญหาที่แท้จริงของพื้นที่พิเศษ เนื่องจากพบว่าข้อมูลทุติยภูมิและการรายงานของหน่วยงานรัฐและงานวิจัยในพื้นที่ที่เกี่ยวข้องกับพื้นที่พักพิงชั่วคราวบ้านแม่หละมีความไม่สอดคล้องกันหลายประการ และไม่สอดคล้องกับสภาพจริงของสังคม 2) การวิจัยเชิงปริมาณ พบว่า ต้องใช้วิธีการสำรวจจากหน่วยตัวอย่างจำนวน 2 โครงการ ทำให้พบว่าปัญหาที่แท้จริงในพื้นที่พิเศษคือปัญหาการค้ามนุษย์ที่มีเหยื่อเป็นผู้หนีภัยจากการสู้รบในพื้นที่พักพิงชั่วคราว โดยต้องใช้การสำรวจจากหน่วยตัวอย่างเพิ่มเติมอีก 1 โครงการจึงสามารถคัดแยกผู้หนีภัยจากการสู้รบที่เข้าข่ายถูกค้ามนุษย์ได้จำนวน 27 คน และ 3) การวิจัยเชิงคุณภาพ พบว่าต้องใช้การสัมภาษณ์เจาะลึกผู้ที่เข้าข่ายถูกค้ามนุษย์ โดยใช้แนวคำถามตามกรอบกฎหมายและตามขอบเขตของการศึกษาจนสามารถค้นหาเหยื่อการค้ามนุษย์ที่แท้จริงได้จำนวน 9 คน อย่างไรก็ตามผู้วิจัยต้องทำแผนที่เดินดินทางสังคมภายในพื้นที่พักพิงชั่วคราว เพื่อศึกษาบริบทของพื้นที่พักพิงชั่วคราวและอธิบายปรากฏการณ์การค้ามนุษย์ให้ชัดเจนขึ้น พร้อมทั้งศึกษาปัญหาการค้ามนุษย์ทั้งกระบวนการในระยะต่อไปจากผู้ให้ข้อมูลสำคัญที่คัดเลือกไว้จนนำไปสู่การออกแบบแนวนโยบายการพัฒนาสังคมในพื้นที่พิเศษต่อไป

คำสำคัญ : 1. กระบวนการค้ามนุษย์ 2.พื้นที่พักพิงชั่วคราวบ้านแม่หละ 3.การค้นหาปัญหา 4. พื้นที่พิเศษ

Full Text: PDF