วารสารมหาวิทยาลัยศิลปากร (Silpakorn University Journal), Vol 33, No 1 (2013)

วัจนกรรมเกี่ยวกับความสุภาพและแนวคิดเรื่องหน้า กับการคุกคามหน้าของตัวละครในรามเกียรติ์

ศิวดล วราเอกศิร




Abstract


บทความนี้มีจุดมุ่งหมายเพื่อศึกษาวัจนกรรมเกี่ยวกับความสุภาพและแนวคิดเรื่องหน้ากับการคุกคามหน้าของตัวละครในรามเกียรติ์ ฉบับพระราชนิพนธ์ในพระบาทสมเด็จพระพุทธยอดฟ้าจุฬาโลกมหาราช โดยศึกษาผ่านตัวละครที่แบ่งออกเป็น 2 ฝ่าย คือ 1) ฝ่ายพลับพลา และ 2) ฝ่ายลงกา โดยมุ่งศึกษาตามหลักความสุภาพทั้งหมด 6 ข้อและตัวแปรเสริมทางด้านวัจนปฏิบัติด้านความสุภาพซึ่งจะใช้กรอบแนวคิดหลักความสุภาพของลีช อีกทั้งจะศึกษาเรื่องหน้าและการคุกคามหน้าทั้งเชิงบวกและเชิงลบตามแนวคิดของบราวน์และเลวินสันผลการศึกษาพบว่า ตัวแปรเสริมทางด้านวัจนปฏิบัติทั้ง 4 ประการ อันได้แก่1) อำนาจ 2) ระยะห่างทางสังคม 3) ขนาดของความรบกวน และ 4) สิทธิและพันธกรณีจะเข้ามามีบทบาทต่อการกำหนดความสุภาพของการใช้ถ้อยคำของตัวละครในรามเกียรติ์แต่จะไม่ปรากฏตัวแปรด้านสิทธิและพันธกรณีอย่างเด่นชัดเท่าใดนัก อีกทั้งหลักความสุภาพของลีชมีทั้งหมด 6 ข้อ ได้แก่ 1) หลักรู้ผ่อนหนักผ่อนเบา 2) หลักความเอื้อเฟื้อ 3) หลักชื่นชมยินดี 4) หลักถ่อมตน 5) หลักคล้อยตาม และ 6) หลักเห็นใจซึ่งจะปรากฏเพียง 5 ข้อเท่านั้น โดยจะไม่ปรากฏหลักคล้อยตาม อันแสดงให้เห็นว่าสังคมรามเกียรติ์ที่ถือว่าเป็นสังคมในโลกวรรณคดีนั้นจะเป็นสังคมที่ตัวละครดำเนินการสื่อสารซึ่งใกล้เคียงกับสังคมมนุษย์จริง จึงทำให้เห็นถึงการสื่อสารของตัวละครได้เป็นอย่างดี อีกทั้งในการสื่อสารแต่ละครั้ง ตัวละครในรามเกียรติ์จะสื่อสารโดยใช้ถ้อยคำหรือภาษาที่สุภาพแต่เมื่อตัวละครสื่อสารกับตัวละครฝ่ายตรงข้าม ตัวละครจะใช้ถ้อยคำที่แสดงการคุกคามหน้าของตัวละครอื่นซึ่งจะปรากฏทั้งการคุกคามหน้าเชิงลบและการคุกคามหน้าเชิงบวกโดยส่วนใหญ่จะนิยมใช้วัจนกรรมตรง นับเป็นปัจจัยสำคัญที่ทำให้ตัวละครในรามเกียรติ์ที่ถูกคุกคามหน้านั้นเสียหน้า จนนำไปสู่การสูญเสียศักดิ์ศรีอีกด้วย

คำสำคัญ: 1. วัจนกรรมเกี่ยวกับความสุภาพ. 2. แนวคิดเรื่องหน้า. 3. การคุกคามหน้า. 4. ตัวละครในรามเกียรติ์.

Full Text: PDF