วารสารมหาวิทยาลัยศิลปากร (Silpakorn University Journal), Vol 32, No 1 (2011)

การประเมินโครงการค่ายเรียนรู้คุณธรรม นำชีวิตพอเพียง ปี 2550 - 2553

ธีรศักดิ์ อุ่นอารมย์เลิศ, นรินทร์ สังข์รักษา, ไชยยศ ไพวิทยศิริธรรม, จุรีวรรณ จันพลา










Abstract


การประเมินโครงการค่ายเรียนรู้คุณธรรม นำชีวิตพอเพียง ปี 2550 - 2553 มีวัตถุประสงค์เพื่อ 1.) ประเมินผลสัมฤทธิ์ในการดำเนินงานโครงการค่ายเรียนรู้คุณธรรม นำชีวิตพอเพียง ปี 2553 ทั้งในแง่การบริหารจัดการและผลการดำเนินงานโครงการ 2.) ประเมินอภิมานงานวิจัยรายงานการดำเนินโครงการค่ายเรียนรู้คุณธรรม นำชีวิตพอเพียงที่พิมพ์เผยแพร่ในระหว่างปี พ.ศ. 2551 - 2552 3.) สังเคราะห์รายงานการดำเนินโครงการค่ายเรียนรู้คุณธรรมนำชีวิตพอเพียงในระหว่างปี พ.ศ. 2550 - 2553 และ 4.) เพื่อนำเสนอข้อเสนอแนะในการดำเนินงานโครงการต่อ
หน่วยงานที่เกี่ยวข้อง เพื่อใช้ประกอบการพิจารณาชุมชนให้เป็นชุมชนเข้มแข็งต่อไปการประเมินผลสัมฤทธิ์ในการดำเนินงานโครงการ มีกลุ่มตัวอย่างและผู้ให้ข้อมูลสำคัญเป็นผู้ที่มีส่วนเกี่ยวข้องกับโครงการจำนวน 3 กลุ่ม คือ 1.) ผู้บริหารสถาบันอุดมศึกษา 2.) อาจารย์ที่ปรึกษาโครงการภาคสนาม และ 3.) นิสิต นักศึกษาของสถาบันอุดมศึกษาที่เข้าร่วมโครงการ เก็บรวบรวมข้อมูลโดยใช้แบบสอบถาม และวิเคราะห์ข้อมูลโดยการหาค่าความถี่ ค่าร้อยละ ค่าเฉลี่ย ( X ) และส่วนเบี่ยงเบนมาตรฐาน (SD) จำแนกตามกลุ่มของผู้ตอบแบบสอบถามการประเมินอภิมานงานวิจัย ทำการประเมิน 2 เรื่อง ได้แก่ 1.) รายงานการวิจัยเชิงสำรวจโครงการสำรวจค่ายเรียนรู้คุณธรรม นำชีวิตพอเพียง ปี 2551 ของมหาวิทยาลัยราชภัฏสวนดุสิต และ 2.) รายงานการวิจัยเรื่องการประเมินโครงการค่ายเรียนรู้คุณธรรม นำชีวิตพอเพียง ปี 2552 ของมหาวิทยาลัยบูรพาการสังเคราะห์รายงานการดำเนินโครงการในระหว่างปี พ.ศ. 2550 ถึง 2553 ด้วยการวิเคราะห์ข้อมูลที่รวบรวมได้จากแบบประเมินรายงานการดำเนินโครงการค่ายเรียนรู้คุณธรรม นำชีวิตพอเพียง นำมาวิเคราะห์เพื่อสรุปประเด็นสำคัญเสนอในลักษณะของความเรียง ผลการประเมินพบว่า
1. การประเมินผลสัมฤทธิ์ในการดำเนินงานโครงการค่ายเรียนรู้คุณธรรม นำชีวิตพอเพียง ปี 2553 ตามความคิดเห็นของผู้ที่มีส่วนเกี่ยวข้องกับโครงการ 3 กลุ่ม คือ ผู้บริหารสถาบันอุดมศึกษา อาจารย์ที่ปรึกษาโครงการ และนิสิตนักศึกษาที่เข้าร่วมโครงการ ผลการประเมินโครงการในภาพรวมมีความเหมาะสมในระดับมาก ทั้งในด้านของขั้นตอนการดำเนินการ รายละเอียดของคู่มือการดำเนินการ การกำหนดชุมชนภาคสนาม อาจารย์ที่ปรึกษาโครงการ ฯลฯ และหากพิจารณาในด้านการบรรลุวัตถุประสงค์ของโครงการ พบว่าสามารถบรรลุวัตถุประสงค์ของโครงการ เพราะนิสิตนักศึกษาที่เข้าร่วมโครงการได้รับความรู้ความเข้าใจและประสบการณ์ตรงตามแนวทางเศรษฐกิจ สามารถเรียนรู้และอยู่ร่วมกับชุมชนได้เหมาะสม นิสิตนักศึกษาที่เข้าร่วมโครงการได้รับความรู้ความเข้าใจและประสบการณ์ตรงตามแนวทางเศรษฐกิจพอเพียง สามารถเรียนรู้และอยู่ร่วมกับชุมชนได้เหมาะสม โดยนิสิตนักศึกษาที่เข้าร่วมโครงการ จำนวนร้อยละ 99.07 มีความคิดเห็นว่าโครงการนี้มีประโยชน์ต่อชุมชนในสังคมไทย เพราะโครงการนี้เป็นกระบวนการเรียนรู้ความเป็นอยู่ของชุมชน ความร่วมมือ เห็นจุดด้อยของชุมชนเพื่อที่จะนำไปพัฒนาต่อไป สามารถนำไปประยุกต์ใช้ใน
ชีวิตประจำวันได้ เป็นรากฐานในการดำรงชีวิตต่อไปในอนาคต และเมื่อพิจารณาการนำความรู้และประสบการณ์ที่ได้ไปถ่ายทอดให้บุคคลอื่นพบว่านิสิตนักศึกษาที่เข้าร่วมโครงการ จำนวนร้อยละ 98.84 มีความคิดเห็นว่าจะนำความรู้และประสบการณ์ที่ได้ไปถ่ายทอดให้กับบุคคลอื่น เนื่องจากเป็นสิ่งที่ดี มีประโยชน์ ปฏิบัติได้จริง สามารถนำไปเป็นแบบอย่างในการดำเนินชีวิต ดังนั้น ผู้ที่มีส่วนเกี่ยวข้องกับโครงการทั้ง 3 กลุ่มจึงเห็นว่าสำนักงานคณะกรรมการการอุดมศึกษาควรสนับสนุนให้มีการดำเนินการโครงการนี้ต่อไป
2. การประเมินอภิมานรายงานการดำเนินโครงการค่ายเรียนรู้คุณธรรมนำชีวิตพอเพียงที่พิมพ์เผยแพร่ในระหว่างปี พ.ศ. 2550 ถึง 2552 ผลการประเมินพบว่าในด้านรวมทุกมาตรฐานงานประเมินโครงการค่ายเรียนรู้คุณธรรมนำชีวิตพอเพียง มีค่าเฉลี่ยเท่ากับ 2.63 ส่วนเบี่ยงเบนมาตรฐานเท่ากับ .14 อยู่ในระดับดีมาก เมื่อพิจารณามาตรฐานด้านการใช้ประโยชน์พบว่า มีค่าเฉลี่ยเท่ากับ 2.71 ส่วนเบี่ยงเบนมาตรฐานเท่ากับ .20 มีคุณภาพอยู่ในระดับดีมาก มาตรฐานด้านความเป็นไปได้มีค่าเฉลี่ยเท่ากับ 2.17 ส่วนเบี่ยงเบนมาตรฐานเท่ากับ .24 มีคุณภาพอยู่ในระดับดี มาตรฐานด้านความเหมาะสม มีค่าเฉลี่ยเท่ากับ 2.88 ส่วนเบี่ยงเบนมาตรฐานเท่ากับ .35 มีคุณภาพอยู่ในระดับดีมาก และมาตรฐาน
ด้านความถูกต้อง มีค่าเฉลี่ยเท่ากับ 2.54 ส่วนเบี่ยงเบนมาตรฐานเท่ากับ .06 มีคุณภาพอยู่ในระดับดีมาก
3. ผลการสังเคราะห์รายงานการดำเนินโครงการ พบว่าชุมชนตัวอย่างที่นิสิตนักศึกษาเข้าไปศึกษาได้นำหลักการเศรษฐกิจพอเพียงไปประยุกต์ใช้ ได้แก่ (1.) รู้จักวางแผนการใช้ชีวิต (2.) ปฏิบัติตามหน้าที่ของตนได้อย่าง
ถูกต้อง (3.) นำหลักคุณธรรมและจริยธรรมมาใช้ในกระบวนการคิด (4.) ดำเนินชีวิตด้วยความไม่ประมาท มีสติและความรอบคอบ และไม่ทำอะไรเกินตัว (5.) ไม่ฟุ่มเฟือย (6.) การจัดสรรเวลา (7.) การให้กำลังใจตนเองยามมีปัญหาเพื่อให้มีพลังในการทำประโยชน์ต่อสังคม (8.) ความสามัคคีในหมู่คณะ (9.) การวางตัวในสังคมและเคารพผู้อาวุโส (10.) การให้ความสำคัญกับการศึกษา
4. ข้อเสนอแนะในการดำเนินโครงการต่อหน่วยงานที่เกี่ยวข้อง มีดังนี้
1. การบริหารงานโครงการ ได้แก่
- ควรมีการวางแผนโครงการให้เป็นภาระงานประจำเพื่อที่สถาบันการศึกษาจะได้มีระยะเวลาในการเตรียมการให้มากขึ้น
- ควรมีการประชาสัมพันธ์โครงการกับชุมชนภาคสนามเพื่อให้ชาวบ้านเข้าใจวัตถุประสงค์ของการลงภาคสนาม
- ควรมีการสัมมนาอาจารย์ที่ปรึกษาโครงการก่อนการปฏิบัติจริง
- ควรเปิดโอกาสให้ผู้เข้าร่วมโครงการจากสถาบันการศึกษาต่างๆ ได้มีโอกาสพบปะพูดคุยแลกเปลี่ยนแนวทางในการจัดกิจกรรมร่วมกัน
- ควรมีการจัดส่งเอกสารคู่มือการดำเนินการให้ผู้เกี่ยวข้องให้เร็วขึ้น
- ควรมีการประสานกับหน่วยงานในพื้นที่ในการตรวจเยี่ยมให้กำลังใจ
- ควรมีการเผยแพร่รายงานผลของโครงการโดยทั่วกัน
2. บุคลากร ได้แก่
- ควรเพิ่มจำนวนอาจารย์ที่ปรึกษาโครงการให้เพียงพอ
- ควรเพิ่มบทบาทของอาจารย์ที่ปรึกษาให้มากกว่าที่เป็นอยู่
- ควรเพิ่มจำนวนนิสิตนักศึกษาที่เข้าร่วมโครงการให้มากขึ้น
3. งบประมาณ ได้แก่ ควรมีการเพิ่มงบประมาณในส่วนต่างๆ ให้เหมาะสมสอดคล้องกับระยะเวลาการดำเนินงานของโครงการ และระยะทางของชุมชนภาคสนามกับสถาบันการศึกษา เช่น ค่าอาหาร ค่าเบี้ยเลี้ยงนิสิต
นักศึกษา ค่าเบี้ยเลี้ยงอาจารย์ที่ปรึกษา ค่าวัสดุสำนักงาน และค่าใช้จ่ายในการเดินทาง เป็นต้น
4. ระยะเวลา ได้แก่ ควรให้อิสระแก่สถาบันการศึกษาในการกำหนดระยะเวลาของโครงการได้เพื่อให้เหมาะสมกับบริบทของสถานบัน สอดคล้องกับช่วงเวลาที่นิสิตนักศึกษาสามารถเข้าร่วมโครงการได้เต็มที่ และสอดคล้องกับลักษณะของชุมชนภาคสนามที่แตกต่างจากบริบทของสถาบันการศึกษา
5. อื่นๆ ได้แก่ การจัดสิ่งอำนวยความสะดวก เช่น ควรจัดที่พักอาศัยโดยใช้ชาวมุสลิมพักอาศัยกับชาวมุสลิมด้วยกันเพื่อความสะดวกในการปฏิบัติศาสนกิจ

คำสำคัญ: 1. การประเมินโครงการ. 2. โครงการค่ายเรียนรู้คุณธรรมนำชีวิตพอเพียง. 3. เศรษฐกิจพอเพียง.

Full Text: PDF