วารสารมหาวิทยาลัยศิลปากร (Silpakorn University Journal), Vol 31, No 2 (2011)

นัยทางการเมืองใน “เสภาเรื่องขุนช้าง - ขุนแผน”

กิตติศักดิ์ เจิมสิทธิประเสริฐ




Abstract


งานวิจัยนี้เป็นการศึกษานัยทางการเมืองในหนังสือ “เสภาเรื่องขุนช้าง - ขุนแผน” ฉบับหอพระสมุดวชิรญาณ โดยมีวัตถุประสงค์เพื่ออธิบายนัยทางการเมือง ทั้งในมิติของความคิดทางการเมืองที่ปรากฏในตัวบท ตลอดจนบริบทและวาระทางการเมืองที่ขับเคลื่อนให้เกิดการตรวจชำาระและจัดพิมพ์หนังสือเล่มนี้ ขึ้นเมื่อปี พ.ศ. 2460 ด้วยการตีความตัวบทอย่างละเอียด และการวิเคราะห์เชิงบริบท
ผลการวิจัยพบว่า ตัวบทของหนังสือ “เสภาเรื่องขุนช้าง - ขุนแผน” ฉบับหอพระสมุดฯ สามารถเป็นภาพแทนความจริงของสังคม ที่จะเน้นย้ำให้เห็นถึงปฏิสัมพันธ์เชิงอำนาจระหว่างผู้คนในชนชั้นต่างๆ ทั้งยังแฝงไว้ด้วยแนวคิดเรื่องความจงรักภักดี โดยเฉพาะอย่างยิ่ง ของข้าราชการทหารต่อสถาบันพระมหากษัตริย์ ซึ่งเมื่อพิจารณาควบคู่ไปกับสถานะและบทบาทของ สมเด็จฯ กรมพระยาดำารงราชานุภาพ สภานายกหอพระสมุดฯ ขณะนั้น รวมถึงบริบทของรัฐไทย ในห้วงเวลาดังกล่าว ทำให้สันนิษฐานได้ว่า การเกิดขึ้นของหนังสือเล่มนี้ มิน่าที่จะเป็นไปเพียงเพื่อ “รักษาหนังสือกลอนเป็นอย่างดีในภาษาไทยไว้ให้ถาวร” ดังที่พระองค์ทรงกล่าวไว้ กระทั่งยึดถือกันในปัจจุบัน เท่านั้น หากแต่น่าที่จะเป็นไป เพื่อวัตถุประสงค์ทางการเมือง ที่ทรงมุ่งหมายจะปลูกฝังความจงรักภักดีต่อสถาบันพระมหากษัตริย์ให้เกิดขึ้นในหมู่ประชาชน โดยอาศัยภาพแทนความจริงดังกล่าว เป็นตัวแบบ

คำสำคัญ: 1. สภาเรื่องขุนช้าง – ขุนแผน. 2. นัยทางการเมือง. 3. ความจงรักภักดี. 4. รัฐชาติ.

Full Text: PDF