วารสารมหาวิทยาลัยศิลปากร (Silpakorn University Journal), Vol 31, No 1 (2011)

การรับแนวคิดพุทธศาสนาในงานประพันธ์ของคาร์ล แกร์เลอรุพ โธมัส มันน์ และแฮร์มันน์ เฮสเซอ

พรสรรค์ วัฒนางกูร




Abstract


จากทั่วโลกว่าเป็นนวนิยายที่ใช้พุทธศาสนาเป็นแก่นเรื่องหลัก ในนวนิยายทั้งสองเรื่องนี้ ตัวเอกของเรื่องคือ สิทธารถะและกามนิต ล้วนแสวงหา “ความจริง” โดยที่ “ความจริง” ของตัวเอกทั้งสองนั้นแตกต่างกัน ในเรื่อง “สิทธารถะ” เราได้พบแนวคิดและตัวละครในเรื่องซึ่งมีที่มาจากพุทธศาสนา แต่อย่างไรก็ตาม จากการศึกษาวิเคราะห์อย่างละเอียดพบว่า ส่วนประกอบเหล่านี้เป็นเพียงพุทธศาสนาแต่เปลือกนอกเท่านั้น เช่นเดียวกับที่พบว่า บทละครโศกนาฏกรรมเรื่อง “เฟาส์” (Faust) ของเกอเธ่อ “สวมเสื้อคลุม” ของคริสต์ศาสนา นอกจากนี้ หนทางแสวงหา “ความจริง” ของกามนิตในงานประพันธ์ของแกร์เลอรุพ ยังต่างจากหนทางแสวงหาความจริงของสิทธารถะ นั่นคือ กามนิตมิได้เดินทางค้นหาความจริงผ่านการแสวงหาตนเอง เช่น สิทธารถะ แต่กามนิตค้นพบ “ความจริง” โดยอาศัยความรักอันมั่นคงของเขาที่มีต่อวาสิฏฐีนางผู้เป็นที่รัก ผู้ซึ่งช่วยให้กามนิตเห็นนิมิตภาพของพระสัมมาสัมพุทธเจ้า ที่กามนิตได้พบและสนทนาด้วยก่อนที่จะจบชีวิตโดยไม่รู้เลยว่าได้พบกับองค์สมณโคดมแล้ว
ผลงานประพันธ์ของโธมัส มันน์นั้นแตกต่างจากผลงานของแกร์ เลอรุพและเฮสเซอตรงที่ล้วนเป็นงานประพันธ์ที่มีรากหยั่งลึกอย่างมั่นคงในขนบธรรมเนียมของวัฒนธรรมยุโรป ไม่สามารถเรียกได้ว่าเป็นวรรณกรรมพุทธศาสนา เนื่องจากในงานประพันธ์ของโธมัส มันน์ เราไม่พบส่วนประกอบใดๆ ที่เป็นพุทธโดยตรง อย่างไรก็ดี เป็นที่น่าพิศวงว่า ในงานประพันธ์ประเภทเรื่องเล่า (Erzählung) หรือ โนเวลเลอ (Novelle หรือ นวนิยายขนาดสั้น) ของโธมัส มันน์หลายชิ้น เราได้พบแนวคิดพุทธศาสนาเกี่ยวกับประเด็นเรื่อง “การรู้เท่าทันปัจจุบัน” ซึ่งเป็นคุณสมบัติและอุปนิสัยของตัวเอก เช่นในเรื่อง “ความตายที่เวนิส” (Der Tod in Venedig) “ความรู้สึกผิดหวัง” (Enttäuschungen) “ห่วงทุกข์” (Schwere Stunde) หรือ “รอวันตาย” (Der Tod)
บทความนี้เป็นบทความนำร่องของโครงการวิจัยที่ศึกษาวิเคราะห์เรื่องการรับพุทธศาสนาในงานประพันธ์ของแกร์เลอรุพ เฮสเซอ และโธมัส มันน์ โดยผู้วิจัยใช้ตัวอย่างผลงานประพันธ์เรื่อง “กามนิต-ผู้จาริกแสวงบุณย์” ของแกร์เลอรุพ “สิทธารถะ” ของเฮสเซอ และผลงานโนเวลเลอบางเรื่องของโธมัส มันน์
คำถามหลักของงานวิจัย คือ
การรับพุทธศาสนาในงานประพันธ์ของเฮสเซอ แกร์เลอรุพ และโธมัส มันน์ แตกต่างกันอย่างไร การแสวงหา “ความจริง” ของปัจเจกบุคคลจากมุมมองของพุทธศาสนาและจากมุมมองในบริบทของวัฒนธรรมยุโรปเป็นอย่างไร

คำสำคัญ : 1. การรับพุทธศาสนา. 2. แกร์เลอรุพ, คาร์ล. 3. เฮสเซอ, แฮร์มันน์. 4. มันน์, โธมัส.

Full Text: PDF