วารสารมหาวิทยาลัยศิลปากร (Silpakorn University Journal), Vol 30, No 1 (2010)

จิตรกรรมภาพพระโพธิสัตว์ในสมัยพระอนาคตพุทธเจ้า 10 พระองค์ บนแผงไม้คอสอง ศาลาการเปรียญหลังเ

สุพิชฌาย์ แสงสุขเอี่ยม




Abstract


     จิตรกรรมแผงไม้คอสองศาลาการเปรียญหลังเก่า วัดในกลาง อำเภอบ้านแหลม จังหวัดเพชรบุรี เป็นงานจิตรกรรมที่สืบทอดเทคนิคจากจิตรกรรมในสมัยรัชกาลที่ 3 อีกทั้งเรื่องราวที่นำมาเขียนมีความน่าสนใจเป็นอย่างยิ่งเนื่องจากเขียนภาพพระโพธิสัตว์ในสมัยพระอนาคตพุทธเจ้า 10 พระองค์ ที่มีความสอดคล้องกับเนื้อหาจากคัมภีร์ ทสโพธิสตฺตุทฺเทส ซึ่งเป็นเรื่องในพุทธศาสนาที่ไม่ค่อยพบเห็นในปัจจุบัน และภาพพระโพธิสัตว์ในสมัยพระอดีตพุทธเจ้า 24 พระองค์ ที่สอดคล้องกับเรื่องในคัมภีร์พุทธวงศ์ ที่รวบรวมอยู่ในพระไตรปิฎก หมวดพระสุตตันตปิฎก ขุททกนิกาย โดยมีอักษรกำกับเรื่องราวโดยย่อ จิตรกรรมแห่งนี้มีการแสดงออกแตกต่างไปจากที่พบโดยทั่วไป กล่าวคือ จิตรกรรมเน้นถึงการสื่อความหมายให้ทราบถึงการบำเพ็ญบุญบารมีและความเพียรของพระโพธิสัตว์ในแต่ละชาติ โดยได้สะท้อนออกมาในจิตรกรรมที่ใช้พระโพธิสัตว์เป็นตัวเดินเรื่อง แสดงให้เห็นว่าช่างเขียนได้เปลี่ยนทัศนคติไปจากคติปรัมปราดั้งเดิมที่เป็นเพียงภาพสัญลักษณ์ซึ่งแสดงด้วยภาพพระพุทธเจ้านั่งเรียงราย มาเป็นการเขียนภาพตามความคิดความเข้าใจที่มุ่งเน้นหาเหตุผลที่สามารถอธิบายได้และอิงกับความเป็นจริงมากขึ้น ทั้งนี้ยังเป็นการเพิ่มความเข้าใจและช่วยให้เกิดความศรัทธาแก่ผู้พบเห็นประหนึ่งเหมือนได้อ่านคัมภีร์ด้วยตนเอง นอกจากนี้เรื่องราวของพระอนาคตพุทธเจ้าทำให้มีผู้ศรัทธานำมาเป็นแนวทางในการปฏิบัติเพื่อให้เข้าสู่โพธิญาณและกลายเป็นแนวทางปฏิบัติเพื่อแสดงความจงรักภักดีและพัฒนากลายเป็นลัทธิไปในที่สุด ดังปรากฏหลักฐานเกี่ยวกับการนับถือพระอนาคตพุทธเจ้าที่อาจได้รับแรงบันดาลใจจากเนื้อหาในคัมภีร์ทสโพธิสัตตุเทสในเรื่องการปฏิบัติตนเพื่อเป็นพุทธบูชาและปรารถนาที่จะเป็นอนาคตพุทธเจ้าในสมัยรัตนโกสินทร์ต้น ซึ่งได้แก่ เรื่องของนายเรืองและนายนกเผาตัวเพื่อถวายเป็นพุทธบูชา

คำสำคัญ: 1. วัดในกลาง, จังหวัดเพชรบุรี. 2. จิตรกรรมภาพพระโพธิสัตว์. 3. พระอนาคตพุทธเจ้า.

Full Text: PDF